Lekka atletyka opiera się na rozwijaniu własnego ciała i przesuwaniu granic. Jakie są największe rekordy świata w lekkoatletyce, a jakie najstarsze rekordy świata?

Rekordy świata w lekkoatletyce – jak są uznawane

Pobić rekord świata w lekkoatletyce nie jest wcale łatwo. Często wydaje się, że sportowcy, którzy występują na największych imprezach sportowych, nie robią niczego trudnego i że łatwo to opanować. Takie myślenie to jednak duży błąd. Każde osiągnięcie w lekkiej atletyce to lata ciężkich treningów, wyrzeczeń, ale także konieczność posiadania wyjątkowego talentu, a niejednokrotnie również odpowiedniej genetyki. Istnieje rzecz jasna prawdopodobieństwo, że gdzieś na świecie pojawi się ktoś, kto pobije lekkoatletyczny rekord nie będąc nawet tego świadomym. Realne szanse są na to jednak niewielkie, tym bardziej że wszelkie osiągnięcia muszą być udokumentowane.

Temu służy natomiast World Athletics, czyli po polsku Światowa Lekkoatletyka, dawniej znana jako Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznej (IAAF). To międzynarodowa organizacja zrzeszająca związki lekkoatletyczne poszczególnych krajów. Założono ją w Sztokholmie ponad 100 lat temu, w 1912 roku, a w obecnej nazwie i formule funkcjonuje od 2001 roku.

World Athletics ma oczywiście swoje cele. Podstawowe to dbanie o rozwój dyscyplin, organizację zawodów o randze światowej, a także – może przede wszystkim – dbanie o zatwierdzanie rekordów świata w lekkoatletyce. Światowa Lekkoatletyka pilnuje także standaryzacji wszystkich konkurencji oraz metod ich pomiaru, które potem mają fundamentalne znaczenie dla ustalania rekordów. Istnieją oczywiście także nieoficjalne rejestry rekordów lekkoatletycznych, ale te są prowadzone przez statystyków czy różne organizacje.

Jakie kryteria muszą zostać spełnione, aby World Athletics uznało rekord świata w lekkoatletyce? Przykładowo:

• tory i używany sprzęt muszą spełniać wszelkie normy. Odległości torów muszą być sprawdzone przez licencjonowanych mierniczych
• z wyjątkiem biegów szosowych i sztafety mieszanej 4 x 400 metrów obowiązuje jednopłciowość
• w sztafecie wszyscy biegacze muszą być tej samej narodowości
• rozruszniki – pod pewnymi warunkami – są dozwolone
• testy na obecność dopingu i narkotyków wykonuje się po występie
• w biegach do 200 metrów i skokach poziomych wspomaganie wiatru jest dozwolone na poziomie max 2 m/s
• nie ma ograniczeń co do wysokości odbywania zawodów – mimo że rzadsza atmosfera np. w Mexico City sprzyja rekordom świata w lekkoatletyce
• i inne

Rekordy w sprincie

Nie ma chyba bardziej lekkoatletycznej dyscypliny niż biegi. Bieg to najbardziej ogólnorozwojowa kategoria, w trakcie której pracuje mnóstwo partii mięśniowych. To klucz do wszystkiego. Przecież w wielu dyscyplinach bieg jest środkiem do większego celu – więc nie może dziwić, że sam w sobie jest absolutnym abecadłem sportu.

Jednakże aby nie było zbyt łatwo, należy wspomnieć, że biegi również są szeroko kategoryzowane. Rozróżnia się je przede wszystkim w kontekście przebytej odległości, co z grubsza można pogrupować jako: sprinty, średnie, długie, przez płotki, uliczne (maraton, półmaraton, ultramaraton), sztafety. Jeśli chodzi o sprinty, to rekordy świata w lekkoatletyce wynoszą:

Rekord świata na 100 m

Królem wszystkich biegów jest sprint na 100 metrów. Aby osiągnąć rekord świata na 100 metrów, trzeba koniecznie zejść poniżej 10 sekund – oczywiście mowa w kontekście mężczyzn, bo kobietom jeszcze się ta sztuka nie udała. Rekordzistce sprzed niemal czterech dekad, Florence Griffith Joyner, zabrakło do tego pół sekundy. A rekordzista w tej kategorii? Rzecz jasna legendarny Usain Bolt! Jamajczyk w 2009 roku pobiegł historyczne 9,58 sekundy, czego do tej pory nie udało się jeszcze nikomu pobić.

Rekordy w biegach długich i maratonie

Istnieją jeszcze kategorie biegów średnich (600 m, 800 m, 1000 m, 1500 m, 1 mila, 2000 m), a także długich i maratony. W kontekście biegów długich rekordy prezentują się następująco:

W kontekście biegów długodystansowych widać różnicę w narodowościach. O ile w sprintach znakomicie radzą sobie Jamajczycy i Amerykanie, o tyle na trasach kilometrowych wyróżniają się kraje Afryki Wschodniej: Kenia, Uganda oraz Etiopia. Powód? Kwestia budowy białek mięśniowych. Genetyka.

Rekord świata w maratonie

Jeszcze inną kategorią są rekordy świata w maratonie. Te dzielą się na trzy kategorie i są przeznaczone dla prawdziwych długodystansowców. Maraton to bieg na 42 195 metrów, półmaraton to połowa tego dystansu, a ultramaratony – wszystko powyżej maratonu. Jeśli chodzi o rekordy świata w maratonie:

• mężczyźni: Sabastian Kimaru Sawe (Kenia) – 1:59:30, 2026
• kobiety: Ruth Chepng’etich (Kenia) – 2:09:56, 2024

Rekordy w skokach i rzutach

Zupełnie inaczej liczone są rekordy świata w lekkoatletyce, jeśli chodzi o skoki, rzuty czy pchnięcia. Tam – liczy się nie czas, lecz dystans: albo lecącego ciała, albo przedmiotu. Są różne rodzaje skoków, z czego najpopularniejsze są: w dal, o tyczce, wzwyż. Także rzucać i pchać można różnymi rzeczami, np. młotem, kulą, dyskiem bądź oszczepem. Zasada jest banalnie prosta – im dalej, tym lepiej.

Rekord świata w skoku o tyczce

Na pewno jedną z najefektowniejszych dyscyplin “skaczących” jest skok o tyczce. Zawodnik odbija się od elastycznego kija – zrobionego z włókna szklanego lub węglowego – o długości 4-5 metrów, by skoczyć nad zawieszoną wysoko tyczką. Ostatnio głośno w tej dyscyplinie jest o Szwedzie Armandzie Duplantisie, który… bije rekord świata w skoku o tyczce centymetr po centymetrze! Jak wiadomo, za każdy rekord… są nagrody. Rekordy w tym sporcie to:

• mężczyźni: Armand Duplantis (Szwecja) – 6,31 m, 2026
• kobiety: Jelena Isinbajewa (Rosja) – 5,06 m, 2009

Które rekordy świata bite są najczęściej

World Athletics na nudę nie narzeka, bo dyscyplin i kategorii, w których określa się rekordy świata w lekkoatletyce, jest mnóstwo, a są bite relatywnie często. A które najczęściej? Obecnie najczęściej bity jest rekord świata w skoku o tyczce za sprawą wspomnianego Duplantisa, który poprawiał go już 15 razy! Wiele rekordów stoi niebitych od lat czy dekad, choć w ostatnich latach udawało się poprawiać niektóre wyniki biegowe.

Najstarsze rekordy świata – które czekają najdłużej

Wraz z rozwojem sprzętu, medycyny, wiedzy o odżywianiu, suplementacji oraz po prostu człowieka – rozwijały się także dyscypliny, a w raz z nimi bite rekordy. Nie wszystkie jednak udało się poprawić, a wiele czeka na swoje nowe twarze już od wielu, wielu lat. Jakie są najstarsze rekordy świata w lekkoatletyce?