Liga Narodów UEFA to najmłodsze dziecko europejskiej federacji na szczeblu reprezentacji. Co to jest Liga Narodów i jakie są jej zasady?

Czym jest Liga Narodów UEFA i dlaczego powstała

UEFA Nations League – jak oficjalnie brzmi nazwa tych rozgrywek piłkarskich – to seria cyklicznych turniejów, w których udział biorą wszystkie państwa zrzeszone  w europejskiej federacji piłkarskiej (oczywiście poza zawieszoną obecnie Rosją). To zmagania wzorowane na innych dyscyplinach sportowych, dokładające do tego odrobinę “czegoś swojego”. Liga Narodów UEFA koncentruje się na podziale na dywizje. Podstawowe założenie jest takie, że drużyny spadają bądź awansują pomiędzy dywizjami, a w tej najwyższej grają najsilniejsze reprezentacje. Z kolei najsilniejsze z najsilniejszych – trafiają do finałów LN, które pozwalają poznać zwycięzcę danej edycji.

Geneza rozgrywek i koniec ery meczów towarzyskich

Gdy nie wiadomo, o co chodzi, to… chodzi o pieniądze. Choć ogólnoświatowa FIFA i europejska UEFA znajdują się obecnie w coraz mocniejszym konflikcie, to nie jest tajemnicą, że i jedna, i druga organizacja jest napędzana chęcią zarabiania jak największych pieniędzy. Stąd UEFA Nations League była odpowiedzią na nieprzyciągające wielkiego zainteresowania publiczności mecze towarzyskie. Takie spotkania bez żadnej stawki “grzały” relatywnie małą liczbę osób. A im mniej osób zainteresowanych – tym mniejsze wpływy z telewizji, sponsorów itp. 

Utworzenie dywizji Ligi Narodów nadało okresom pomiędzy mistrzostwami oraz eliminacjami do mistrzostw (świata i Europy) znaczenia, prestiżu. Razem z tym pojawiło się zainteresowanie – a więc i większe pieniądze. Jednocześnie niemal “zabito” spotkania towarzyskie, “luźne” mecze bez stawki, w których selekcjonerzy mogą swobodnie eksperymentować. Nikt nie chce spadać z Ligi Narodów, tym bardziej że dobre wyniki w tych rozgrywkach stanowią nieraz zabezpieczenie na wypadek fiaska w eliminacjach Euro i mundialu.

Zasady Ligi Narodów UEFA – dywizje A, B, C i D

Aby poznać zasady Ligi Narodów, trzeba zrozumieć, czym są dywizje Ligi Narodów.

Podział na ligi, koszyki i grupy

W Lidze Narodów UEFA 2026/2027 wystąpią 54 reprezentacje podzielone na cztery dywizje. W dywizjach A, B oraz C zagra po 16 drużyn, z kolei w D – pozostała szóstka. Każda dywizja dzieli się na grupy – w A, B i C są cztery grupy po cztery drużyny, a w ostatniej: dwie grupy po trzy ekipy.

Awanse, spadki i baraże między dywizjami

Kluczem Ligi Narodów jest fakt, że w rankingu FIFA są to rozgrywki bardziej “opłacalne” niż suche mecze towarzyskie. Dodatkowo drużyny nie grają “o nic”, bo stawką zawsze jest awans lub walka o utrzymanie.

Dywizja A:

• zwycięzcy i wicemistrzowie awansują do turnieju finałowego
• trzecie drużyny grają o utrzymanie z wicemistrzami B
• czwarte drużyny spadają do B

Dywizja B:

• zwycięzcy awansują do dywizji A
• wicemistrzowie grają o awans z trzecimi drużynami A
• trzecie drużyny grają o utrzymanie z wicemistrzami C
• czwarte drużyny spadają do C

Dywizja C:

• zwycięzcy awansują do dywizji B
• wicemistrzowie grają o awans z trzecimi drużynami B
• dwie najlepsze drużyny z czwartych miejsc grają o utrzymanie z wicemistrzami D
• dwie najgorsze drużyny z czwartych miejsc spadają do D

Dywizja D:

• zwycięzcy (dwaj) awansują do dywizji C
• (dwaj) wicemistrzowie grają o awans z dwiema najlepszymi drużynami z czwartych miejsc C

Faza finałowa – jak wyłaniany jest zwycięzca

Wyłonienie zwycięzcy Ligi Narodów UEFA nie jest dla każdego. Najpierw jest rozgrywany turniej finałowy, do którego awansuje osiem zespołów – mistrzowie i wicemistrzowie grup z dywizji A. Mierzą się tam w klasycznym ćwierćfinale, rozgrywając mecz i rewanż, u siebie i na wyjeździe. Zwycięzcy tych meczów trafiają do tzw. final four, które poniekąd są kontynuacją tego, co było wcześniej. Różnice są dwie:

• Mecze odbywają się na terenie jednego z uczestników, który staje się gospodarzem final four
• Jest tylko jedno spotkanie, nie dwumecz

Po półfinale odbywa się mecz o 3. miejsce i wielki finał, wyłaniający zwycięzcę Ligi Narodów UEFA.

Co daje Liga Narodów – stawka poza trofeum

Odpowiadając na pytanie, co to jest Liga Narodów, trzeba zaznaczyć, że to nie są tylko ładnie opakowane zamienniki sparingów. UEFA Nations League daje bowiem realny kapitał, który można podzielić dwojako.

Powiązanie z eliminacjami mistrzostw świata i mistrzostw Europy

Dotychczasowe odsłony Ligi Narodów UEFA łączyły się z eliminacjami – zarówno mistrzostw świata (za które odpowiada FIFA), jak i mistrzostw Europy (za które odpowiada UEFA). Co do mundiali, to kontynentalne federacje same ustanawiają zasady eliminacji, wiedząc, ile “biletów” na turniej mają do rozdysponowania. W przypadku Euro – UEFA decyduje o wszystkim. W obu jednak przypadkach LN pełni podobną rolę – może być furtką awaryjną dla reprezentacji, którym w eliminacjach powinie się noga.

Standardem kwalifikacji jest to, że zwycięzcy grup awansują na turniej. WIcemistrzowie grup – albo też awansują (tak było na Euro), albo zyskują prawo do gry w barażach (tak było na MŚ). Ci, którzy kończyli niżej, w normalnych okolicznościach odpadali z zabawy. Jednak dzięki UEFA Nations League – jeśli osiągną tam odpowiednio dobre wyniki – zyskują możliwość do gry w barażach. Najlepszym przykładem byli Szwedzi, który kompletnie zawalili eliminacje MŚ, ale dzięki LN i tak załapali się do barażów, gdzie finalnie ograli Polaków i pojechali do Ameryki.

Wpływ na ranking FIFA i losowania

Jednym z najpopularniejszych zestawień piłkarskich reprezentacji jest ranking FIFA, zestawiający wszystkie drużyny państwowe świata. W rankingu ów zbiera lub traci się punkty, w zależności od wielu czynników. Im bardziej prestiżowy mecz, tym więcej punktów można zyskać. Standardowy mecz towarzyski w terminie FIFA ma przelicznik 10. Z kolei mecz grupowy Ligi Narodów UEFA ma przelicznik 15, podczas gdy spotkanie turnieju finałowego LN – to już 25, tyle samo co mecze eliminacji mistrzostw. 

To się po prostu opłaca, bo jak wiadomo, pozycja w rankingu FIFA ma później wpływ na lepszą pozycję w losowaniach grup eliminacji i wielkich turniejów.

Dotychczasowi zwycięzcy i najważniejsze wyniki w historii rozgrywek

W dotychczasowych czterech edycjach UEFA Nations League do final four docierało 10 topowych reprezentacji europejskich. Były to:

• Hiszpania – 3 razy
• Portugalia, Francja, Holandia, Włochy – po 2 razy
• Chorwacja, Anglia, Szwajcaria, Belgia, Niemcy – po razie

Liga Narodów UEFA kobiet – czym różni się od męskiej

Największą popularnością cieszą się oczywiście rozgrywki piłkarskie mężczyzn, ale istnieje też Liga Narodów UEFA kobiet. Na razie odbyły się dwie edycje i obie wygrały Hiszpanki. W wielu aspektach są to rozgrywki podobne do męskich – też występują dywizje, spadki i awansy, ale różnią się nieco układy ów awansów czy spadków. W poprzedniej edycji żeńskiej LN były trzy dywizje – A i B identycznie jak w męskiej, ale w dywizji C trzy grupy były po cztery drużyny, a trzy po trzy.